| Gruuthuse-manuscript aangekocht door KB!! |
 | Egidiuslied (bron: KB Den Haag)
| |
Onbetwist hoogtepunt uit de Nederlandse cultuurgeschiedenis.
BRON: Koninklijke Bibliotheek / NOS
Den Haag, 15 februari -
De Koninklijke Bibliotheek in Den Haag heeft een uniek middeleeuws handschrift verworven. Het Gruuthuse-handschrift is een van de belangrijkste bronnen voor de Middelnederlandse letterkunde en voor de Nederlandse cultuurgeschiedenis van de middeleeuwen. Het is het laatste topstuk van de middeleeuwse cultuur dat tot op heden in particuliere handen was.
Het Gruuthuse-handschrift, genoemd naar een eerdere eigenaar, de beroemde vijftiende-eeuwse verzamelaar Lodewijk Gruuthuse, bevat gedichten, liederen en gebeden uit de veertiende eeuw. Veel van de liederen zijn alleen in dit handschrift overgeleverd. Het bevat onder andere het bekendste middeleeuwse lied, het Egidius-lied, dat spreekt over het verdriet van een man over zijn overleden vriend. ‘Egidius waer bestu bleven/ Mi lanct na di, gheselle mijn/ Du coors die doot, du liets mi tleven’, wat in vrije vertaling luidt: ‘Egidius, waar ben je gebleven, Ik verlang naar je, mijn vriend. Jij koos de dood, liet mij het leven.’ Ook andere liederen uit het handschrift brengen de emoties van de middeleeuwse mens nabij, zoals het liefdeslied Aloeette en het satirische Kerelslied. Bij een groot deel van de liederen is ook muzieknotatie opgenomen, wat het manuscript ook van groot musicologisch belang maakt.
Het Gruuthuse-handschrift is het laatste manuscript van zulke grote waarde voor middeleeuwse Nederlandse cultuur, dat nog geen deel uitmaakte van een openbare collectie en daarmee van het toegankelijke nationale erfgoed. Het handschrift was voor het laatst te zien op een tentoonstelling in 1992.
‘Het is een van de meest beroemde Middelnederlandse handschriften. Je zou deze liederen “de musical van de middeleeuwen” kunnen noemen. Ze brengen je dicht bij de mensen van toen. De verwerving van zo’n uitzonderlijk handschrift is een voorrecht’, aldus Wim van Drimmelen, algemeen directeur van de Koninklijke Bibliotheek. ‘De KB bezit een indrukwekkende collectie handschriften uit de Middeleeuwen, waaronder de Lancelotcompilatie de Beatrijs, het Haagse Liederenhandschrift en werken van Jacob van Maerlant. Met het Gruuthuse-handschrift wordt aan deze collectie een manuscript van uitzonderlijke cultuurhistorische, literaire en musicologische waarde toegevoegd.’
Het Gruuthuse-handschrift is verworven met de steun van de Mondriaan Stichting, het VSB-fonds, de Bank Giro Loterij, de Van den Ende Foundation en de Vrienden van de Koninklijke Bibliotheek.
Het handschrift is vanaf 1 maart integraal te zien op de website van de Koninklijke Bibliotheek, inclusief een inleiding en een transcriptie van alle teksten. Deze transcriptie is ter beschikking gesteld door het Huygens Instituut dat een wetenschappelijke editie van het handschrift voorbereidt, die in de loop van 2008 zal verschijnen. Het manuscript is de komende maanden te zien in De Verdieping van Nederland, de permanente tentoonstelling van topstukken van de Koninklijke Bibliotheek en het Nationaal Archief (zeven dagen per week geopend, toegang gratis).
http://www.koninklijkebibliotheek.nl/nieuws/2007/gruuthuse.html | |  | Lodewijk van Gruuthuse
| |
Luisteren naar het manuscript
| | Reactie Vlaamse organisatie VVBAD.
De Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek-, Archief- en Documentatiewezen (VVBAD) betreurt de verkoop van het Gruuthuuse-handschrift aangezien er nogmaals (na het archief Manteau) een belangrijk stuk Vlaams erfgoed naar het buitenland geëxporteerd wordt. Te meer omdat dit het laatste topstuk van de middeleeuwse cultuur in particuliere handen was. Dergelijke 'uittocht' van Vlaams erfgoed zou verhinderd zou kunnen worden door een uitbreiding van het ‘Topstukkendecreet' van 24 januari 2003. De VVBAD vraagt dan ook met aandrang dat dit decreet ook voor archieven en bewaarbibliotheken operatief zou worden, en dat dringend een regeling zou uitgewerkt worden voor de problematiek van topstukken in particulier bezit.
- Gruuthuse-handschrift verdwijnt naar het buitenland - VVBAD reageert:
Het middeleeuwse Gruuthuse-handschrift is verkocht aan de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag, zo melden verschillende kranten. Het handschrift dateert uit de tweede helft van de 14de eeuw en bevat liederen, gebeden en gedichten, waaronder Egidius, waer bestu bleven. Het is een van de belangrijkste bronnen voor de Middelnederlandse letterkunde. Volgens de KB was dit het laatste topstuk van de middeleeuwse cultuur dat tot op heden in particuliere handen was. Johan Vannieuwenhuyse, algemeen voorzitter van de VVBAD, reageerde onmiddellijk met een brief aan de Minister van Cultuur
" Mijnheer de Minister,
Wij vernemen opnieuw (na het archief Manteau) via de krant van deze morgen dat een belangrijk stuk Vlaams erfgoed naar het buitenland geëxporteerd wordt, met name het Gruuthusehandschrift. Wij betreuren dit ten zeerste en vragen nogmaals met aandrang dat het ‘Topstukkendecreet' van 24 januari 2003 ook voor archieven en bewaarbibliotheken operatief zou worden, en dat dringend een regeling zou uitgewerkt worden voor de problematiek van topstukken in particulier bezit.
Reeds op 30 april 2004 bood de Vlaamse Vereniging voor Bibliotheek-, Archief- en Documentatiewezen (VVBAD vzw) een proeflijst ter zake aan in opdracht van de administratie Cultuur. Tot op heden vernamen wij nog niet dat de lijst effectief in voege getreden is.
Het decreet en de lijst bieden echter geen oplossing voor het zich nu opnieuw voordoende fenomeen van verkoop van topstukken uit particulier bezit in het buitenland. Ik citeer uit het door ons voorgelegde eindrapport betreffende de proeflijst: "De VVBAD onderschrijft de kritiek dat de collecties in particulier bezit de facto de meest bedreigde zijn en dat een proeflijst van topstukken dan ook vooral hierop zou moeten focussen. Zij betreurt dan ook dat het niet haalbaar was een onderzoek naar deze stukken en collecties uit te voeren. ...Als de Vlaamse overheid een panoramisch zicht wil krijgen op de archivalische en documentaire collecties in particulier bezit, moet zij bereid zijn de nodige middelen uit te trekken voor een specifieke en langer lopende studieopdracht. Reeds opgestarte initiatieven als Archiefbank Vlaanderen, het Podiumarchief en Resonant zijn voorbeelden die een bredere navolging verdienen. Particuliere eigenaars en verzamelaars nemen momenteel tegenover het topstukkendecreet een veeleer afwachtende houding in. Om tot enig resultaat te leiden, zal met hen door veelvuldige contacten en lobbywerk een vertrouwensrelatie opgebouwd moeten worden. Dit zal sowieso de nodige tijd vergen, maar op termijn meer dan lonend blijken. ...De VVBAD raadt de Vlaamse overheid ook aan om toch een stok achter de deur te houden. Zij kan zich niet ontdoen van de indruk dat in het huidige topstukkendecreet al te zeer wordt gerekend op de medewerking van particuliere eigenaars en verzamelaars in de hoop dat belangrijke topstukken in particulier bezit op die manier de Vlaamse Gemeenschap niet zouden verlaten. ...De VVBAD vreest dat dit standpunt, hoe goedbedoeld ook, enigszins naïef is en pleit dan ook voor een spoedprocedure, die de Vlaamse overheid het recht zou geven om zeer kort op de bal te spelen wanneer een topstuk in particulier bezit, dat niet opgenomen is op de proeflijst, het grondgebied dreigt te verlaten. Het zou aldus mogelijk moeten zijn om in een tijdsspanne van enkele dagen de hele opnameprocedure te doorlopen en het bedreigde topstuk alsnog op de topstukkenlijst te plaatsen. ...Wanneer een topstuk in particulier bezit opgenomen is op de topstukkenlijst, bestaat het probleem niet meer, omdat de overheid dan een recht op aankoop kan uitoefenen, als zij de uitvoervergunning weigert."
Mogen wij met aandrang vragen dat er acties opgezet worden zodat dergelijke onverkwikkelijke zaken zich in de toekomst niet meer kunnen voordoen?
Met de meeste hoogachting,
Johan Vannieuwenhuyse
Voorzitter VVBAD vzw "
Zie ook:  http://www.vvbad.be/node/1296 |
|
|
|
|
 |
'KliekInDeBus'
|
|
|
|
U bent momenteel niet ingelogged, maar u kunt nog steeds abonneren op onze nieuwsbrief.
|
|
|
|
