’Dope man, om hier rapteksten te spitten’

Gebruik van straattaal onder matti’s bevordert de integratie

Straattaal is dope, bleek gisteravond in het Utrechtse Muziekcentrum Vredenburg. En verboden voor volwassenen: „De jeugd ownt die taal.”

print
stuur artikel door

Alle kinderen in haar klas spreken straattaal, zegt Melanie Lo-asioe (13), havo-scholier uit Hillegersberg: „Behalve de nerds, die praten dat niet, die zijn meer gericht op school.” Voor straattaalsprekers staan matti’s (vrienden) voorop, en fissa’s (feestjes) natuurlijk, zoals in het Utrechtse Muziekcentrum Vredenburg. Dat swingt en rockt deze avond vanwege de culturele zondag ’Caribbean Express’, met op het programma onder meer een debat over straattaal.

Dat debat wordt ingeluid met een paar stevige tracks (nummers) van de voluptueuze Nina, rapper uit de Amsterdamse Bijlmer. „Dope man, om hier te zijn!”, zo roept die – tussen het spitten van haar rapteksten door – in haar microfoon. Om zichzelf meteen te verbeteren: „Oh nee, laat ik ABN praten: met dope bedoel ik leuk.” Even later improviseert Nina een kleine straattaalquiz: „Wie weet er wat skotoe betekent?” „Politie!”, roept een blank meisje, tot tevredenheid van Nina: „Jij bent goed geïntegreerd!” Straattaal – de Nederlandse variant van het Amerikaanse slang – ontstaat in multiculturele jongerengroepen (vooral in Damsko, Amsterdam) en bevat woorden uit onder meer het Engels/Amerikaans, Sranantongo en Marokkaans. Straattaal bevordert de integratie, zo luidt dan ook een van de stellingen van het debat. En daarover lijkt iedereen het eens te zijn.

Meer discussie is er over de vraag of het spreken van straattaal de beheersing van het Nederlands negatief beïnvloedt. Misschien wel, zegt een Surinaamse student: „Ik kan wel een hele zin zonder straattaal uitspreken, maar dat doe ik zonder gevoel. Nederlands is mijn taal niet meer.” Een mevrouw vindt dat straattaalsprekers juist bewijzen dat ze taalvirtuoos zijn, omdat ze zo makkelijk switchen van de ene naar de andere taal. Stelling drie luidt: Straattaal moet uit de openbare ruimte worden gebannen. Dat vindt rapper Excellent grote onzin: „Als je intelligent genoeg bent, dan weet je heus wel wanneer je de knop moet omzetten.” Tijdens het solliciteren bijvoorbeeld, of tijdens een mondeling examen op school (skoro): dan spreken slimme rappers en chickies gewoon Nederlands.

Jongeren bepalen zelf wel wanneer, waar en met wie ze straattaal spreken. En vooral ook met wie niet: volwassenen in het algemeen, hun ouders en leraren in het bijzonder. In haar nummer ’Straattaal’ legt Nina uit hoe dat zit: „Noem het geen loze taal, tis geen gewone taal, ik noem het codetaal, de jeugd ownt die taal.”

Nabil Pakosie (24) is nog jong genoeg om die taal wél te verstaan. Maar hij spreekt geen straattaal meer: „Je houdt ermee op als je serieus begint te worden met je leven.”

Je hebt chickies (meiden) en kills (kerels), die elkaar begroeten met: Fawaka, merhaba, conta bai, hoe gaat het? Vooral allochtone jongeren gebruiken straattaal, een mix van woorden uit het Engels/Amerikaans en de talen van hun ouders. ’Smurfentaal’, zo zeiden voorheen taalkundigen: zij meenden dat de jongeren de Nederlandse synoniemen niet kennen en net als smurfen over een kleine woordenschat beschikken. Maar taalkundige René Appel vindt dat het gebruik van straattaal juist wijst op grote creativiteit. Het heeft géén negatieve invloed op de beheersing van het Nederlands. Straattaal is een vriendschapstaal, die vooral wordt gebruikt in multiculturele vriendengroepen. En ook een scheldtaal: veel woorden hebben een negatieve lading. Sociologe Lotte Vermeij: „De vrienden hebben het over anderen.” De meeste straattaalwoorden komen uit het Sranantongo; Surinamers zijn trendsetters.