Een wijze streekgenoot van mij, Herman Finkers, stelde eens dat taal een aaneenschakeling van misverstanden is. Volgens hem ploeteren we van de ene misvatting naar de andere halve irritatie en onderweg pakken we hier en daar nog een bosje spel- en stijlfouten mee. We doén dus heel erg alsof we elkaar begrijpen maar eigenlijk snappen we geen snars van elkaar.
 Jeroen Jansen (1974) besloot in 2005 om samen met zijn gezin te verhuizen naar Curaçao. Hij is getrouwd met een Curaçaose en samen hebben ze één zoon. Van huis uit is hij cultuursocioloog en momenteel is hij werkzaam als onderzoeker bij de lokale overheid. Naast zijn werk en het vaderschap beleeft hij veel plezier aan vliegtuigjes kijken, jazzplaten verzamelen en het beschrijven van alles wat hem verwondert aan Curaçao. |
Finkers zou het leuk hebben hier op Curaçao. Als er ergens een plek is waar we verstand hebben van langs elkaar heen praten dan is het hier wel. We moeten het doen met drie officiële talen: Nederlands, Engels en Papiamentu. Engels is iets voor de Bovenwindse buren, 1000 kilometer verderop.
Op straat spreken we Papiamentu, maar we weten niet hoe we het moeten schrijven. Wordt het serieus en officieel dan voert het Nederlands de boventoon. Maar eigenlijk heeft niemand meer zin om die taal te spreken. En toch moeten we, want we hebben die band met Nederland.
De Nederlandse taal op Curaçao is zo dood als een pier. Ergens in de krochten van deze samenleving vind je nog mensen die een heel mooi soort Nederlands spreken. Dat zijn die mensen die nog leerden dat de Rijn bij Lobith het land (niet hun land) binnenstroomt. Die koesteren nog het Nederlands. Maar dat is het Nederlands van vijftig jaar geleden.
Ik smul ervan moet ik zeggen: wáár in Nederland wordt bijvoorbeeld nog een brief geconcipieerd? Hier dus wel. En als ik het helemaal gehad heb met de armoe op het eiland, dan pak ik mijn valies en vertrek ik naar Nederland. Een valies ja: woorden uit een héél ver verleden.
Ff anders
Het is koddig maar het heeft natuurlijk helemaal niets meer met het Nederlands van nú te maken. In Nederland spreekt men nu wel ff anders en w8 men echt niet op die Curaçaoënaar met zijn negatieve grondhouding inzake de Nederlandse taal. Maar dat speelt hier ook niet: het is het Papiamentu dat schreeuwt om voorrang. Dat merk je vooral op straat want Papiamentu is toch vooral nog heel erg de taal van het volk. Er verschijnen maar mondjesmaat boeken in deze taal. En tijdens officiële gelegenheden Papiamentu spreken is vaak nog uit den boze.
Ik moest destijds wel lachen om premier Mirna Godett, die om een tolk vroeg tijdens haar eerste en enige staatsbezoek aan Nederland. Achteraf gezien had ze wel een punt: eindelijk eens iemand die erkent dat de Nederlandse taal niet de hare is. Het is bij dat ene incident gebleven overigens.
En nu zijn we in onderhandeling met Nederland, gesprekken van grote historische waarde, gesprekken met een zware lading. En weer doen we net alsof we het allemaal begrijpen. Als ambtenaar zie ik die stukken voorbij komen: gruwelijk ambtelijk Nederlands, we facilliteren er wat vanaf, de springende punten vliegen je om de oren. We vergaderen erover in het Papiamentu, maar de reactie moet dan weer in het Nederlands: die taal dus, die we spreken als er een delegatie op bezoek komt of wanneer er weer een gewichtig briefje uit Den Haag op de mat ploft. Een ongelijke strijd, dat is het, maar niemand die het durft toe te geven...
Meer over:
Herman Finkers,
Jeroen Jansen,
Nederlands,
Papiamentu,
taal
Klaus,
28-10-2008
- Curaçao
Papiamentu is de taal van het volk. Maar Nederlands is toch de belangrijkere taal voor de eilanders. Zonder Nederlands heb je geen kans een hogere opleiding in Nederland te gaan volgen, zonder Nederlands heb je in de Curaçaosche economie nauwelijks kansen aan werk te komen. Alle belangrijke bedrijven op het eiland eisen Nederlands, meestal ook Engels. Dus het moet in het interesse van het Curaçaosche volk zijn, goed Nederlands te kunnen praten! Papiamentu blijft daarbij de taal van het volk. Maar zonder goede Nederlandskennissen heb je ook op Curaçao geen toekomst.
Winnie the Pooh,
23-06-2008
- NL
Curacao en de andere papiamentstalige eilanden mogen best papiaments kiezen als hun favoriete moedertaal, maar dat ze die dan kiezen als hun eerste en soms enige taal is onnozel. Wat moet iemand nu in de wereld met een taal dat maar op drie eilanden en zo hier en daar in andere steden effetjes gesproken wordt? Leer liever eerst een echte taal, dan lekker wat papiaments erbij mengen. In een "global economy" is papiaments waardeloos, en alleen maar bruikbaar als voor geheime conversatie.
Martijn,
02-11-2007
-
He Jeroen! Idd mooi om te zien dat het oudere Nederlands door de Antillianen wort gebruikt. Ik zie het vaak als een jonge Antilliaanse honkballer in Nederland terecht komt en ouderwets Nederlands spreekt. Overigens verandert dat doorgaans snel in de allerdaagse Nederlandse straat taal!
MG
Jeroen Jansen,
31-10-2007
- Curacao
@Tjomme: wellicht in de juridische wereld, ik ben die kreet in al die jaren in Nederland nooit tegengekomen. Niet erg: hier is is dus nog heel erg springlevend. En er hadden natuurlijk puntjes op gemoeten in mijn tekst, excuses..
@Femia: wat vind jij een boude uitspraak? Volgens mij beschrijf jij net als ik het spanningsveld tussen een taal die gáát en een taal die komt. Mijn punt is dat veel mensen net doen alsof er helemaal geen spanningsveld is. Dat lijkt mij heel schadelijk voor de relatie tussen Curacao en Nederland.
Dank ook aan de andere mensen die reageerden.
JJ
xinliang Pan,
30-10-2007
- VS
Zijn er boeken die deze soort woorden verzamalen?
Valies= koffer
Tjomme Bleeker,
30-10-2007
- Japan
'Een brief concipiëren' is redelijk normaal taalgebruik, in ieder geval in de ambtelijke en juridische wereld.
Han,
29-10-2007
-
Ik heb het genoegen gesmaakt een jaar op Curaçao to wonen en te werken. Ik houd van de mensen op het eiland, maar ik vrees voor hun perspectieven. Het onderwijs is nog bedroevender dan in Nederland en het eiland dreigt zich af te wenden van de bronnen die het zo nodig heeft. Ik wens dushi korsow een veilige toekomst, maar velen hebben bange dromen...
Peter Debrabandere,
29-10-2007
- België
Ja, in Vlaanderen wordt "valies" nog volop gezegd. Maar als Vlamingen de bedoeling hebben de Nederlandse standaardtaal te gebruiken, dan kiezen ze toch vaak voor "koffer". Dit is het resultaat van een korte zoekactie op Google, in websites met .be:
"koffer pakken" 86 treffers
"valies pakken" 95 treffers
"koffers pakken" 11.100 treffers
"valiezen pakken" 83 treffers
Voor "reiskoffer" bestaat in Vlaanderen zelfs geen ander woord dan "reiskoffer" (13.900 treffers). "Reisvalies" (31 treffers) is ongebruikelijk.
Anne Lee,
29-10-2007
- Engeland
Jeroen, je hebt helemaal gelijk. Toen ik in maart dit jaar voor het eerst naar Curaçao kwam trof het me hoe weinig Nederlands ik hoorde en dat er helemaal geen boekenwinkels te bespeuren waren. Het enige Nederlandse boek van mijn verblijf vond ik uiteindelijk in de vlieghaven, maar het was ontzettend duur, als een witte olifant voor de kieskeurige toerist. Het is een verrukkelijk land voor een droom- en duikvakantie, maar met Nederlands kom je er niet zo ver als ik me voorgesteld had.
Femia Cools,
29-10-2007
- Ned. Antillen
Boute beweringen van een nieuwkomer? De ouderen op het eiland leerden hun Nederlands van broeders en paters; het is daarom doordrenkt van zuidelijke termen, die men in Den Haag niet (meer) kent.
Inderdaad het Papiamentu is de taal van het volk, en dus niet de taal van mensen die doen aan opschrijven. Maar mensen die doen aan opschrijven, daar is het eiland niet mee gezegend.
Rekening houdend met de komende autonomie van, dan het lánd Curaçao is begin dit jaar het Papiamentu tot derde officiële landstaal benoemd.
Maar, zoals afgelopen week tijdens enkele literaire evenementen gesteld werd, door het Papiamentu als voorkeurtaal te promoten, maakt Curaçao zich onzichtbaar voor de rest van de wereld. Ik neem aan dat het Nederlands de komende jaren, onder druk van door historische misvattingen gevoed nieuw nationalisme, nog meer verwaarloosd zal worden.
Niet het Nederlands, maar de scholing van "het volk" wordt dan ten grave gedragen.
Van Gasse,
29-10-2007
- België
Ook in Vlaanderen spreken we nog over valiezen pakken en wegwezen.
Ik denk dat alleen in Nederland over koffers wordt gesproken.
