Surinaams
>
Cultuur en Maatschappij
Surinaams woordenboek bijdrage aan Nederlands
Op de Universiteit van Suriname is op 11 april 2008 het Woordenboek van de Surinaamse Bijdrage aan het Nederlands gepresenteerd, kortweg het WSBN. De Surinaamse Neerlandica Renata de Bies werkte tien jaar aan een Surinaamse woordenschat van meer dan 5.000 woorden, die hun oorsprong vinden in de verschillende Surinaamse talen of gewoon een Surinaamse variant zijn van een Nederlands woord. Sommige van die nieuwe woorden hebben al een plaats gekregen in het groene boekje van de Nederlandse Taalunie, die ook heeft meebetaald aan het WSBN, een uitgave van de Universiteit van Suriname.
"Baia!", "Ai", "Mi Gado!", en ook het gewone Nederlandse woord "Meisje!", zij het in de betekenis van een uitroep, zijn gangbare Surinaamse uitdrukkingen, uitroepen en gezegden. De Surinamer kijkt er niet van op, maar de Nederlander herkent ze als typische Surinaamse woorden die tot een soort folkloristisch hoekje van het Nederlandse taalgebied zijn gaan behoren.
 |
Neerlandica Renata de Bies
Foto: Henk Hendriks |
Renata De Bies heeft het tot haar levenswerk gemaakt om deze Surinaams-Nederlandse woorden te verzamelen. "Het is een echt woordenboek", verzekert ze. "Niet zomaar een woordenlijst met een vertaling". Daarmee distantieert ze zich enigszins van het Surinaams-Nederlandse woordenboek dat jaren geleden is uitgegeven door de Nederlander Van Donselaar. Want De Bies gaat verder. Ze heeft ook de oorsprong van de woorden onderzocht. "In Suriname worden meer dan 15 talen gesproken", vertelt ze. "Je kunt ervan uitgaan dat er veel woorden uit die 'domeintalen' zijn doorgedrongen tot het dagelijks Surinaams-Nederlands". Ze noemt ze "aporten", meegenomen uit een andere inheemse taal. Veel namen van vruchten, groente en dieren bijvoorbeeld zijn afkomstig uit een inheemse taal, het Sranang Tongo of het Sarnami. Ze zijn te vergelijken met de 'leenwoorden', die we ook in Nederland kennen, zoals het woord 'mayonaise'.
De Bies kwam tot ongeveer 5.000 woorden, die een plaats hebben gevonden in het WSBN. Ze houdt vast aan de afkorting, want ook dat is weer een typische Surinaams-Nederlandse aanduiding. Het Surinaamse taalgebruik zit vol met afkortingen en ook het dagelijks leven is doordrongen van beleidstaal. Uitdrukkingen als "voordat we alles in place hebben", "op dit stuk" en zelfs het stopwoord "Lamederditvanzeggen", dat veel wordt gebruikt als openingszin in een antwoord tijdens een interview. Voormalig President Jules Wijdenbosch is daarmee ooit begonnen met zijn openingsklassieker "laat me er dit van zeggen".
 |
| Het WSBN, foto: Henk Hendriks. |
Het WSBN is uitgegeven door de Universiteit van Suriname en mede gesubsidieerd door de Nederlandse Taalunie. De Bies is blij met die ondersteuning. Niet alleen vanwege het geld, maar vooral voor de erkenning. Want er zal nog heel wat water door de Surinamerivier en de Rijn vloeien, voordat de dames en heren taalkundigen hierover zijn uitgediscussieerd. Vooral de meervoudsvormen zijn lastige kluifjes voor de puristen in Nederland. In de regel plaats je bij het meervoud een apostrofje met een s. Voor het Surinaamse woord "awarra" zou dat betekenen dat het meervoud "awarra's" is. "Fout", zegt Renata de Bies. "In Suriname spreken we de laatste a uit als korte a, die apostrof maakt er een lange a van. Dus het meervoud van awarra is wat mij betreft 'awarras'".
"Taal bestaat bij de gratie van variatie" staat als tekst boven de uitvoerige inleiding van het WSBN. Dat is de leidraad van Renata de Bies. "De taal is voortdurend in verandering", zegt ze. "Elk jaar komen er weer nieuwe woorden bij. Dus dit woordenboek krijgt absoluut een vervolg".
Meer over:
Nederlands,
Renata de Bies,
Surinaams,
taal,
universiteit,
woordenboek
breukel,
26-09-2008
- nederland
ik ga binnenkort naar suriname en wil graag surinaams leren praten verstaan doe ik al een heleboel nou noch praten
Simone de Bies,
20-05-2008
- Nederland
Lieve tante
Wat een prachtig stuk werk. Ik ben erg trots op u! Dit is zeker een aanvulling op de hedendaagse literatuur.
Liefs uw nichtje Simone de Bies
benni de Jong,
30-04-2008
- Nederland
Een prachtig initiatief! Jammer dat het Indisch-Nederlands, met zijn talloze uitdrukkingen, wèl uitsterft!
Frank,
16-04-2008
- Nederland
Klink als een interessant boek. Ik ga binnenkort waarschijnlijk naar Suriname. Dan zou ik dit boek wel willen hebben.
R.S. Brandon,
rein.brandon@live.nl,
14-04-2008
- Nederland
Fantastisch werk en duizendmaal proficiat!!!
Waar kan ik dit woordenboek bestellen?
Rein Brandon
Bunderstraat 23
1445 ED PURMEREND
