Vertaalcomputer laat de orkestbak links liggen

De TRO500 vanG Lab (te koop onder meer aan boord van Transavia-toestellen, voor 14 euro) is wat bescheidener van opzet. Evenwel ‘spreekt’ deze elektronische vertaalcomputer Nederlands, Engels, Frans, Duits, Italiaans, Spaans, Portugees en Russisch. Elk van die talen is met een vocabulaire vertegenwoordigd van 30 duizend woorden en uitdrukkingen (onderverdeeld in categorieën als ‘groeten’, ‘restaurant’ en ‘medisch’).

De reiziger kan de betekenis van een woord in een taal intikken op het toetsenbord voor dwergvingertjes. De computer laat de vertaling zien van het woord (bijvoorbeeld het Engelse ‘cup’ voor het Nederlandse ‘beker’) of toont een begrip dat in een alfabetische begrippenlijst het dichtst bij komt (‘bekeuring’, ‘bekentenis’, ‘bekennen’, ‘bekendmaking’). Op de vertaalcomputer is ook een aantal staande uitdrukkingen op te vragen. In de medische sectie variëren die van ‘Ik ben een suikerpatiënt) tot ‘Ik heb een tandarts’ (moet dat niet zijn: ‘ik zoek een tandarts’?).

Is 30 duizend woorden en een tiental begrippen in acht rubrieken voldoende? Taalgidsen krijgen vaak het verwijt dat er te veel in staat. Wijlen cabaretier Fons Janssen stak er ooit meesterlijk de draak mee door de volgende uitdrukking te verzinnen: ‘Help! Ik ben in de orkestbak gevallen!’

Veel onnutte begrippen zal de reiziger niet vinden in de TRO500. Het apparaatje van Chinese makelij biedt geen assistentie in amoureuze verwikkelingen zoals de Kramer Taalgids in (fonetisch) Grieks dat doet (Echies profielaktieka mazie soe?). Er ontbreken anatomisch correcte tekeningen waarop medisch personeel kan worden aangewezen welk lichaamsonderdeel opspeelt. Het geeft ook geen uitsluitsel over opschriften op verkeersborden of toegangshekken.

Voor een ‘goedemorgen’, ‘twee bier’ en ‘heeft u een kamer’ voldoet de vertaalcomputer evenwel prima. Het grootste voordeel van de vertaalcomputer is dat hij zo klein is dat hij makkelijk in een broekzak past en stukken minder ruimte inneemt dan acht Wat & Hoe-gidsjes. De computer is verder uitgerust met een telefoonklapper, een wekker, een wereldtijdklok en een rekenmachine, plus rekensoftware. De TRO500 kan ook metrische conversies uitvoeren, euro’s in andere valuta omzetten (eigenlijk alleen bruikbaar in Rusland; de Europese landen waarin de overige talen worden gesproken, voeren de euro), winstopslag en kortingen uitrekenen en omzetbelasting en – belangrijk voor de reiziger – fooien calculeren.

Misschien hadden deze extra functies weggelaten kunnen worden en vervangen door software om de gevonden woorden echt te laten uitspreken middels een luidsprekertje. Aan de schrijfwijze is de uitspraak zelden af te lezen en dat geldt zeker voor het Russisch, waarvan de vertaalde begrippen in cyrillische letters staan genoteerd. Dat ziet er uit als Klingon voor een groot deel van de aardbewoners.